تئوری «مرد دیوانه» ترامپ درباره ایران و برجام

با گذشت نزدیک به ۱۰ ماه از ورود «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا به کاخ سفید، شواهد بیشتری در تأیید استفاده او از راهبردی موسوم به «تئوری مرد دیوانه» برای کسب امتیاز از سایر کشورها آشکار شده‌اند.

در مستقیم‌ترین نشانه در این مورد، وبگاه «آکسیوس» ماه گذشته گزارش داد «دونالد ترامپ» در جلسه‌ای که در دفتر کارش برای رایزنی درباره توافق تجاری سئول-واشنگتن انجام شده به یکی از مشاوران ارشدش دستور داده برای امتیازگیری از طرف‌های مذاکره او را فردی «دیوانه» و «غیرقابل پیش‌بینی» معرفی کنند.

اظهارات ترامپ علیه کره شمالی و تهدید این کشور به جنگ هسته‌ای نیز از نگاه کارشناسان نوعی استفاده خطرناک و مخاطره‌آمیز از همین راهبرد است که هشدارهای مکرر مقام‌های سابق آمریکا و عقب‌نشینی‌های اعضای کابینه‌اش را در پی داشته است.

نکته جالب آنکه، ترامپ بعد از تهدیدهای تند علیه کره شمالی موضوع گفت‌وگو با این کشور را هم پیش کشیده و حتی گفته حاضر است با «کیم جونگ اون»، رهبر کره شمالی مستقیم پای میز مذاکره بنشیند.

روزنامه نیویورک‌تایمز در تحلیلی درباره این راهبرد رئیس‌جمهور آمریکا نوشته کاملاً مبرهن است که او سیاست خارجی را عرصه‌ای در امتداد تجارت تلقی کرده و گمان می‌کند با تهدید به اقداماتی هر چند غیرعملی، و غیرقابل پیش‌بینی نشان دادن خودش می‌تواند طرف‌های مقابل را به کشاندن پای میز مذاکره و گرفتن امتیازات بیشتر وادار کند.

اظهاراتی که ترامپ در دوران رقابت‌های انتخاباتی مطرح کرد بر همسانی عرصه تجارت-سیاست خارجی در دیدگاه او صحه می‌گذارند. او بارها روسای جمهوری سابق آمریکا را به ورود به توافق‌هایی بد با کشورهای دیگر متهم کرده و گفته که قصد دارد از «هنرش» در دنیای تجارت، برای بهتر کردن توافق‌های آمریکا با سایر کشورها استفاده کند.

بر همین اساس، درباره توافق هسته‌ای ایران، ترامپ لفاظی‌های تُند و تهدید به خروج از آن از یک سو، و دعوت به مذاکره مجدد درباره آن را در دستور کار قرار داده است. وی در زمان رقابت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های انتخاباتی گفته بود که اگر آمریکا ایران را به خروج از برجام تهدید کند، ایرانی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها با پیشنهاد امتیازات جدید، بر سر میز مذاکره حاضر خواهند شد.

او بر اساس همین برداشت بعد از ورود به کاخ سفید بارها تهدید کرد که آمریکا از برجام خارج خواهد شد.

ترامپ در سخنرانی‌اش در ماه گذشته از برجام خارج نشد، اما شمشیر داموکلس تهدید به خروج را هم از بالای سر آن برنداشت. او گفت: «درصورتی که قادر به رسیدن به یک راه حل در این باره با کنگره و هم پیمانان مان نباشیم، در این صورت توافق فسخ می شود. [توافق] تحت بازبینی مداوم است و مشارکت ما می تواند توسط من به عنوان رئیس جمهوری، در هر زمانی، لغو شود.»